Istorija Mundijala, Švedska 1958: Rađanje nove zvezde, Pele i Brazil osvojili svet

Svetsko prvenstvo u Švedskoj 1958. godine zauzima posebno mesto u istoriji fudbala. Skandinavija je te godine bila centar planete, a 12 reprezentacija priredilo je turnir za pamćenje koji je u potpunosti promenio način na koji se gleda na fudbal. 

Ukupno 126 golova u 35 utakmica bili su dokaz da je fudbal ušao u novu, ofanzivniju eru. Ovaj Mundijal najčešće se pamti po rađanju jedne legende. Tada se svetu predstavio 17-godišnji Brazilac Edson Arantes do Nasimento Pele. Iako tek na početku karijere, već je pokazao da poseduje nešto što prevazilazi godine, iskustvo i vreme.

Njegovi golovi u završnici turnira nisu samo doneli Brazilu prvu titulu prvaka sveta, već su i označili početak jedne nove fudbalske epohe.

Brazil je do finala stigao uz oslonac na generaciju koja je spojila talenat, brzinu i improvizaciju. U finalu protiv domaćina Švedske pokazali su punu snagu. Iako su Šveđani poveli na početku, usledio je preokret koji je ušao u istoriju. Brazil je slavio 5:2 i po prvi put postao šampion sveta.

Pored Pelea, turnir je iznedrio i druge velike igrače. Francuz Žist Fonten ispisao je sopstvenu priču sa čak 13 golova, rekordom koji je dugo ostao nedodirljiv. U isto vreme, svet je prvi put na Mundijalu video i SSSR, što je dodatno proširilo globalni karakter takmičenja.

Credit: Colorsport / imago sportfotodienst / Profimedia

Format takmičenja bio je neuobičajen za današnje standarde. Grupe su bile kombinovane, a u slučaju istog broja bodova igrale su se dodatne utakmice. Sistem je često donosio neizvesnost i dodatnu dramu već u ranoj fazi turnira.

Jugoslavija je na ovom Mundijalu nastupila sa generacijom koja je spajala iskustvo i mladost. Beara, Crnković i Zebec predvodili su tim, dok su Šekularac i Veselinović donosili novu energiju. "Plavi" su u grupi odigrali čvrsto i borbeno. Savladali su Francusku (3:2), a protiv Paragvaja (3:3) i Škotske (1:1) upisali remije, dovoljno za plasman u narednu fazu.

Ipak, kao i nekoliko puta ranije, sudar sa Zapadnom Nemačkom bio je prepreka koju nisu uspeli da preskoče. U četvrtfinalu je odlučio jedan pogodak, a Jugoslavija je ostala bez borbe za završnicu, iako je utisak bio da je mogla više.

Turnir je bio i prekretnica u načinu igre. Golovi su padali u velikom broju, napad je postao važniji od opreza, a publika je dobila spektakl kakav dotad nije viđen. Švedska 1958. pokazala je da fudbal više nikada neće biti isti.

Na kraju, ostala je jasna slika, Brazil kao novi vladar sveta, Pele kao simbol nove generacije i Jugoslavija kao tim koji je još jednom dokazao kvalitet, ali ostao bez završnog koraka ka vrhu. Mundijal u Švedskoj tako je postao početak moderne fudbalske ere.